EFM- Elektronik Fetal Monitörizasyon Nedir?

Elektronik Fetal Monitörizasyon k?sa ad?yla EFM, (hani ?u NST çeken alet) bebe?in kalp at??lar?n?, rahim kas?lmalar?n?n s?kl???n? ve ?iddetini ölçen, bunlar? kardiyotokograf veya CTG denilen bir ç?kt?yla yazd?ran doktorlar?m?z?n do?um öncesi ve do?um esnas?nda kullanmay? pek sevdikleri makinedir.

EFM ilk olarak 1970′ lerde ortaya ç?km?? ve baz? hastanelerde kad?nlar?n ço?una aral?kl? veya sürekli uygulanm??. Yak?n zamanda yap?lan ara?t?rmalarda, do?umlarda sürekli olarak kullan?lmas?n?n, gereksiz “fetal stres” müdahalelerini artt?rd??? ve normal ilerleyen sorunsuz bir do?umda bebe?in durumunu iyile?tirmedi?i saptanm??t?r. EFM kullan?larak yap?lan testler aras?nda en çok bilinenler NST (Non-Stress Test), kas?lma stres testi (Contraction Stress Test-CST) adlar?n? duymu? olabilirsiniz.  
EFM harici ve dahili olarak iki çe?ittir. San?r?m en çok harici olarak kullan?l?yor, ben dahili kullan?ld???n? hiç görmedim, duymad?m.
Harici EFM, lastikten iki kemerle karn?n?za ba?lanan iki yuvarlak alettir. Bunlardan birisi bebe?in kalp at??lar?n? di?eri de annenin kas?lmalar?n?n ?iddetini ve süresini ölçer. Bu iki minik yuvarlak alet kablolarla CTG denen makineye ba?l?d?r. Bulgular makinenin ekran?na rakamsal olarak yans?r, ayn? zamanda ka??da tüm süreci yazd?r?r.
Sa?l?kl? bir bebe?in kalp at??lar? 120-160 aras?ndad?r, her 5-15 at??ta bir sürekli olarak de?i?ir ve buna iyi de?i?kenlik denir. Kas?lmalar aras?nda bebe?in kalp at??lar?nda de?i?iklik olmamas?, bebe?in do?um stresiyle ba?a ç?kamad???n? gösterir. Yine ayn? ?ekilde dakikada 100’den az ve 180’den çok olan at??lar s?k?nt? belirtisidir. CTG den al?nan en iyi bilgi, bebe?inin kalbinin rahim kas?lmalar?ndan kaynaklanan strese nas?l cevap verdi?idir.
Ço?u do?umda harici izleme aral?klarla yap?l?r ve kad?nlar?n sürekli yatmas?na gerek yoktur. Baz? hastanelerde k?yafetinize ili?tirebilece?iniz ta??nabilir monitörler varm??, ben hiç görmedim :)
Dahili EFM ise bebe?in kalp at??lar?n?n ölçülemedi?i veya bebe?in stres alt?nda oldu?una dair bir bulguya rastland???nda, doktorlar?n bebe?i sürekli izlemesi gerekti?inde uygulan?r. Bu yöntem harici EFM den daha kesin sonuçlar verir. Küçük bir elektrot bebe?in kafa derisine, ters ise poposuna tutturulur ve CTG makinesine ba?lan?r. Bu elektrot serviks iki cm veya daha fazla aç?lm??sa, sular gelmi?se yada zarlar yapay olarak y?rt?ld?ysa yap?labilmektedir. Rahim kas?lmalar?n? ölçen bir bas?nç dönü?türücüsü karn?n?za tak?lan bir kemerle sabitlenir. Buna alternatif olarak, kas?lmalar?n bas?nc?n? ölçmek için rahminize s?v? dolu bir kateterde tak?labilir. Harici EFM ye göre riskleri çok daha fazlad?r.
Deminde söyledi?im gibi dahili olarak kullan?lan?n? hiç duymad?m ve görmedim ama bilgi olarak yazmak istedim. 
Dünya Sa?l?k Örgütü “WHO” EFM Hakk?nda Neler Söylemi??
– Sürekli uygulanan rutin EFM nin bebe?e hiçbir faydas? olmad??? gibi annenin sezaryen do?um yapma riskini artt?r?r.
– Amerika Kad?n Do?um Uzmanlar? Derne?i, sa?l?kl? ve dü?ük risk grubunda olan kad?nlar için (hemen hemen tüm kad?nlar) do?um s?ras?nda her 30 dakikada bir ve aktif itme sürecinde her 15 dakikada bir fetoskop veya doppler ile (hani ?u doktorlar?n kalp at??lar?n? dinlemek için boyunlar?na ast?klar? aletler gibi i? görür) izlenmesi tavsiyesinde bulunmaktad?r. 
– Dünya Sa?l?k Örgütü belirli aral?klarla elle dinleme yap?lmas?n? tavsiye etmekte ve ço?unlukla EFM nin uygunsuz biçimde kullan?ld??? konusunda uyar?da bulunmaktad?r.
Sürekli EFM ye ?htiyaç Olan Durumlar Nelerdir?
– Do?um suni sanc? (pitosin) ile ba?lat?lm?? veya h?zland?r?lm??sa.
– Epidural uygulamas? yap?ld?ysa.
– Bebe?in kalp at??lar? de?i?kense.
– Bebe?in veya annenin sa?l?k sorunlar? varsa.
EFM nin Gereksiz Kullan?m?ndan Kaç?nmak ?çin. 
Efm nin sürekli ve rutin kullan?m?n?n, bebe?in do?umunu daha güvenli hale getirmedi?ini hat?rlamak.
– Do?um doktorunu seçerken sürekli, rutin EFM yapmayan bir doktor bulmak.
– Doktorla anne ve bebekte herhangi bir sa?l?k sorunu olmazsa, kesintili bebek izlenmesi konusunda en ba?tan konu?mak.
– Do?um s?ras?nda mümkün oldu?u kadar uzun süre evde kalmak.
EFM ye ihtiyaç duyulmas? halinde, do?umu en do?al ?ekilde gerçekle?tirmek için neler yap?labilir?
Vücudun do?um s?ras?nda bebe?i nas?l koruyaca??n? bildi?ini hat?rlamak.
– Yatakta veya yatak d???nda mümkün oldu?unca hareketli olmak.
– Hastane çal??anlar?ndan monitörün sesini kapatmalar?n? rica etmek.
– Annenin dikkatini do?umdan uzakla?t?rmamas? için, monitörün yönünü ba?ka yöne çevirmek.
– S?k s?k tuvalet ziyaretlerinin sa?lanmas? için monitörle ba?lant?s?n?n kesilmesini sa?lamak.
– Do?um s?ras?nda yard?mc? olanlara, do?umu makinenin de?il annenin gerçekle?tirdi?ini hat?rlatmak gerekir. 
 Not: Bu bilgilendirici yaz?s?ndan dolay? Doula Arkada??m Oya Kürüm’ e te?ekkürler :)
Bu yazıyı paylaş
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on PinterestShare on Google+Print this pageEmail this to someone

Bir Cevap Yazın

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.